ГАЗРЫН ТОСНЫ ҮНЭ 100 АМ.ДОЛЛАР ДАВЛАА

2026-07-24
ГАЗРЫН ТОСНЫ ҮНЭ 100 АМ.ДОЛЛАР ДАВЛАА

Ойрхи Дорнодын нөхцөл байдал хурцдаж, дэлхийн эрчим хүчний зах зээлд тодорхойгүй байдал үүсэв. Йемений хусит хөдөлгөөний халдлага болон бүс нутгийн зөрчил цаашид өргөжих эрсдэл нэмэгдсэн нь газрын тосны үнэд нөлөөлж, нэг баррель нь 100 ам.долларын босгыг давсан байна.

Газрын тосны үнэ өсөхөд Улаан тэнгисийн бүсэд газрын тос тээвэрлэгч хөлөг онгоцуудад чиглэсэн халдлага, мөн Ойрхи Дорнод дахь мөргөлдөөн цаашид даамжрах магадлал голлон нөлөөлжээ.

Улаан тэнгис нь Ази, Европыг холбосон олон улсын худалдааны чухал далайн замын нэг юм. Тус бүс нутагт үүссэн аюулгүй байдлын асуудал нь зөвхөн тухайн орнуудын хүрээнд хязгаарлагдахгүй, дэлхийн эрчим хүчний нийлүүлэлт болон худалдааны урсгалд нөлөөлөх эрсдэл дагуулж байна.

Ойрхи Дорнод нь дэлхийн газрын тос олборлолт, экспортын гол бүс нутгийн нэг бөгөөд Саудын Араб, Иран, Ирак, Арабын Нэгдсэн Эмират зэрэг томоохон үйлдвэрлэгч орнууд энэ бүс нутагт байрладаг. Тиймээс тус бүс нутаг дахь аливаа улс төрийн хямрал, аюулгүй байдлын өөрчлөлт нь газрын тосны зах зээлд шууд тусдаг.

Үүний зэрэгцээ Ормузын хоолой болон Улаан тэнгисийн чиглэл нь эрчим хүчний бүтээгдэхүүн тээвэрлэх дэлхийн хамгийн чухал замуудын тоонд ордог. Эдгээр чиглэлд тээвэрлэлт саатах, аюулгүй байдал алдагдах нь газрын тос, байгалийн хийн нийлүүлэлтэд хүндрэл учруулж болзошгүй юм.

Газрын тосны үнийн өсөлт нь эрчим хүчний салбараас давж, дэлхийн эдийн засагт нөлөөлөх хүчин зүйл болдог. Шатахууны үнэ нэмэгдэхэд тээврийн зардал өсөж, улмаар бараа бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, үйлчилгээний өртөг нэмэгдэх нөхцөл бүрддэг.

Эдийн засагчдын үзэж буйгаар, газрын тосны үнэ өндөр түвшинд удаан хадгалагдвал инфляцын дарамт нэмэгдэж, дэлхийн эдийн засгийн өсөлт саарах эрсдэлтэй. Ялангуяа эрчим хүчний импортоос хамааралтай улс орнуудын хувьд үнийн өсөлт нь эдийн засгийн томоохон сорилт болж болзошгүй байна.

Олон улсын хамтын нийгэмлэг Ойрхи Дорнодын нөхцөл байдлыг анхааралтай ажиглаж байна. Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага болон бусад олон улсын байгууллагууд талуудыг мөргөлдөөнийг цаашид хурцатгахгүй байх, асуудлыг дипломат аргаар шийдвэрлэхийг уриалсаар байна.

АНУ болон түүний түнш орнууд Улаан тэнгисийн бүсийн усан замын аюулгүй байдлыг хангах чиглэлээр арга хэмжээ авч байгаа бол бүс нутгийн орнууд мөргөлдөөнийг өргөжүүлэхгүй байхыг уриалж байна.

Шинжээчдийн үзэж буйгаар, газрын тосны зах зээлийн цаашдын төлөв нь Ойрхи Дорнодын нөхцөл байдал хэрхэн өөрчлөгдөхөөс ихээхэн шалтгаална. Хэрэв мөргөлдөөн даамжирч, газрын тос тээвэрлэх гол чиглэлүүдэд хүндрэл гарвал үнэ цаашид өсөх магадлалтай. Харин дипломат хүчин чармайлт үр дүнд хүрч, бүс нутагт тогтвортой байдал бий болбол зах зээлд үүссэн дарамт буурах боломжтой.

Ойрхи Дорнодын нөхцөл байдал ийнхүү дэлхийн улс төр, эдийн засгийн анхаарлын төвд хэвээр байна. Тус бүс нутгийн цаашдын үйл явдал нь эрчим хүчний зах зээлээс гадна дэлхийн эдийн засгийн төлөвт нөлөөлөх чухал хүчин зүйл хэвээр байх төлөвтэй байна.