G7 ИРАНЫГ ХУТИД ҮЗҮҮЛЖ БУЙ ДЭМЖЛЭГЭЭ ЗОГСООХЫГ ШААРДЛАА
Их долоогийн бүлгийн /G7/ Гадаад хэргийн сайд нар Ираныг Йемен дэх Хути хөдөлгөөнд зэвсэг нийлүүлэх болон бусад хэлбэрээр үзүүлж буй дэмжлэгээ зогсоохыг шаардлаа. Мөн Хутигийн зүгээс Йемен болон Саудын Арабын эсрэг хийж буй халдлагуудыг зогсоож, улс төрийн яриа хэлэлцээний замд эргэн орохыг уриалсан байна.
Их Британи, Канад, Франц, Герман, Итали, Япон болон АНУ-ын Гадаад хэргийн сайд нар есдүгээр сарын 21-нд Нью-Йорк хотноо НҮБ-ын Ерөнхий ассамблейн чуулганы хүрээнд уулзаж, Ойрх Дорнодын нөхцөл байдал болон Йемений мөргөлдөөний талаар байр сууриа нэгтгэжээ. Уулзалтын дараа гаргасан хамтарсан мэдэгдэлд бүс нутгийн хурцадмал байдлыг намжаах, энгийн иргэд болон олон улсын усан тээврийн аюулгүй байдлыг хангах шаардлагатайг онцолсон байна.
G7-ийн орнуудын үзэж буйгаар Ираны зүгээс Хути хөдөлгөөнд үзүүлж буй зэвсэг болон бусад дэмжлэг нь Йемен дэх нөхцөл байдлыг улам хүндрүүлж, бүс нутгийн тогтворгүй байдлыг нэмэгдүүлэх эрсдэлтэй байна. Тиймээс Тегераныг Хутид үзүүлж буй дэмжлэгээ зогсоохыг шаардсан бөгөөд уг асуудал нь зөвхөн Йемений дотоод мөргөлдөөнөөр хязгаарлагдахгүй, бүс нутгийн аюулгүй байдалд шууд нөлөөлж буй асуудал хэмээн G7 онцолжээ.
Үүний зэрэгцээ G7 Хути хөдөлгөөний зүгээс Йемен болон Саудын Арабын эсрэг хийж буй халдлагыг буруушаасан байна. Тус бүлгийн Гадаад хэргийн сайд нар Хутиг цэргийн ажиллагаа, заналхийллээ зогсоож, энгийн иргэдийн тээврийн хэрэгсэл, тэр дундаа далайн тээвэрт халдахгүй байхыг шаарджээ. Мөн мөргөлдөөнийг цэргийн аргаар үргэлжлүүлэхийн оронд улс төрийн үйл явцад эргэн орж, хэлэлцээний замаар шийдвэрлэхийг уриалсан байна.
Йемен дэх нөхцөл байдал олон улсын анхаарлыг татаж буй гол шалтгааны нэг нь тус улсын эрэг дагуу орших усан замууд дэлхийн худалдаанд чухал ач холбогдолтой байдагтай холбоотой. Ялангуяа Улаан тэнгис болон Баб-эль-Мандебийн хоолойгоор дамжин өнгөрөх усан тээвэрт аюул занал нэмэгдэх нь Ази, Европыг холбосон худалдааны маршрутад нөлөөлөх эрсдэлтэй юм.
Сүүлийн жилүүдэд Хути хөдөлгөөн Улаан тэнгисийн бүс дэх худалдааны хөлөг онгоцнуудад халдсан тохиолдлууд гарч, олон улсын усан тээврийн компаниуд маршрутаа өөрчлөх, зарим хөлөг онгоц Африкийг тойрон илүү урт замаар зорчих нөхцөл үүссэн. Үүний улмаас тээврийн хугацаа болон зардал нэмэгдэх эрсдэл бий болсон юм.
G7-ийн энэхүү мэдэгдэл нь НҮБ-ын Ерөнхий ассамблейн чуулган эхэлж буй үед гарснаараа онцлог. Дэлхийн улс орнуудын төр, засгийн тэргүүнүүд Нью-Йоркт цугларч буй энэ үед Ойрх Дорнодын мөргөлдөөн, Украины дайн, олон улсын худалдаа болон бүс нутгийн аюулгүй байдлын асуудал дипломат хэлэлцээний гол сэдвүүдийн нэг болж байна.
Йемений мөргөлдөөн олон жил үргэлжилж байгаа бөгөөд Хути хөдөлгөөн нийслэл Санаа хотыг хяналтдаа авснаар дотоодын улс төрийн хямрал зэвсэгт мөргөлдөөнд шилжсэн. Саудын Араб 2015 оноос Йемений олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн засгийн газрыг дэмжсэн эвслийг тэргүүлж, Хутигийн эсрэг цэргийн ажиллагаа явуулж ирсэн ч мөргөлдөөнийг бүрэн зогсоох улс төрийн тохиролцоо өнөөг хүртэл тогтвортой хэрэгжиж чадаагүй байна.
Ийнхүү G7-ийн Гадаад хэргийн сайд нарын уулзалтаар Ираны Хути хөдөлгөөнд үзүүлж буй дэмжлэг, Хутигийн зүгээс Саудын Араб болон далайн тээвэрт учруулж буй аюул, мөн Йемений мөргөлдөөнийг улс төрийн аргаар шийдвэрлэх шаардлагыг зэрэг хөндлөө. Харин G7-ийн энэхүү мэдэгдлийн дараа ямар тодорхой арга хэмжээ авах нь одоогоор тодорхой болоогүй байна.
