НОБЕЛИЙН АНАГААХ УХААНЫ ШАГНАЛЫГ ТАРХИНЫ МЭДРЭЛИЙН ЭСИЙГ ГЭРЛЭЭР УДИРДАХ АРГЫГ ХӨГЖҮҮЛСЭН ЭРДЭМТЭД ХҮРТЛЭЭ
Хүний тархи мэдээллийг хэрхэн боловсруулж, ой санамж, сэтгэл хөдлөл, зан үйлийг хэрхэн удирддагийг судлахад томоохон өөрчлөлт авчирсан нээлтээрээ АНУ-ын эрдэмтэн Карл Дайссерот болон Германы эрдэмтэд Петер Хегеманн, Георг Нагель нар 2026 оны Физиологи, анагаах ухааны салбарын Нобелийн шагналыг хүртлээ.
Шведийн Каролинскийн хүрээлэнгийн Нобелийн ассамблей тэднийг “гэрлээр идэвхждэг ионы сувгууд болон оптогенетикийн талаарх нээлтүүдийнх нь төлөө” ийнхүү шагнасан байна.
Энэ жилийн шагналын гол ач холбогдол нь судлаачдад амьд тархины тодорхой мэдрэлийн эсүүдийн үйл ажиллагааг гэрлийн тусламжтайгаар асаах, унтраах боломж олгосон технологид оршиж байна. Өмнө нь эрдэмтэд тархины аль хэсэг ямар үйл ажиллагаатай холбоотойг ажиглаж чаддаг байсан ч тухайн мэдрэлийн эсийг яг өөрийг нь сонгон идэвхжүүлж, үр дагаврыг нь шалгах боломж хязгаарлагдмал байжээ. Харин оптогенетик энэ асуудлыг шинэ түвшинд гаргасан байна.
Энэхүү судалгааны үндэс нь хүний тархи бус, нэг эст замгийн гэрэлд хариу үйлдэл үзүүлдэг механизмыг судалснаас эхтэй. Петер Хегеманн замаг гэрлийн зүг хэрхэн хөдөлдөгийг судлах явцдаа гэрэлд мэдрэмтгий уургийг илрүүлж, улмаар Георг Нагельтай хамтран channelrhodopsin хэмээх гэрэлд мэдрэмтгий ионы сувгийг нээжээ. Уг уурагт цэнхэр гэрэл тусахад ионы суваг нээгдэж, ионууд эсийн мембранаар нэвтэрснээр цахилгаан дохио үүсдэг байна. Энэхүү нээлт нь хожим мэдрэлийн эсийн үйл ажиллагааг гэрлийн тусламжтайгаар нарийн удирдах оптогенетикийн аргын суурь болжээ.
Карл Дайссерот энэ нээлтийг мэдрэлийн эсийн судалгаанд ашиглаж, channelrhodopsin-ийн генийг хархны мэдрэлийн эсэд оруулан гэрлээр мэдрэлийн дохио үүсгэж болохыг харуулжээ. Тэрээр дараа нь энэ аргыг амьд хулганын тархинд ашигласнаар гэрлээр удирддаг мэдрэлийн “унтраалга”-ыг бий болгосон байна. Ийнхүү өнөөдөр оптогенетик хэмээн нэрлэгддэг арга бүрэлджээ.
Нобелийн хороо энэхүү технологийг тархины тодорхой мэдрэлийн хэлхээ ой санамж, сэтгэл хөдлөл, зан үйлд хэрхэн нөлөөлдгийг судлахад өргөнөөр ашиглаж байгааг онцолжээ. Түүнчлэн мэдрэлийн болон сэтгэцийн эмгэгийн шалтгаан, үйл явцыг судлахаас гадна хараа сэргээх чиглэлээр эмнэлзүйн судалгаанд ашиглаж байна.
Гурван эрдэмтэн нийт 12 сая швед крон буюу ойролцоогоор 1.2 сая ам.долларын шагналын мөнгийг хуваан хүртэнэ.
Өнөөдөр буюу аравдугаар сарын 6-нд Физикийн Нобелийн шагнал, 7-нд Химийн, 8-нд Утга зохиолын, 9-нд Энх тайвны Нобелийн шагналыг тус тус зарлана. Эдийн засгийн шинжлэх ухааны салбарын шагналыг аравдугаар сарын 12-нд тодруулахаар товлосон байна.
Сүүлд нэмэгдсэн
МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙ САЙД Н.УЧРАЛ ЯПОН УЛСЫН ЕРӨНХИЙ САЙД С.ТАКАИЧИ НАР УТСААР ЯРИВ
2026-10-29
ЗӨВШӨӨРЛИЙН ЗӨВЛӨЛИЙН АНХДУГААР ХУРАЛДААНААС ГАРСАН ЗӨВЛӨМЖИЙН ХЭРЭГЖИЛТ, ҮР ДҮНГ ТАНИЛЦУУЛЖ, ЦААШИД ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ АРГА ХЭМЖЭЭНИЙ ТАЛААР ХЭЛЭЛЦЛЭЭ
2026-10-28
Монголын нийгмийн бүтээлч давхаргын асуудал, шийдлийг хэлэлцэнэ
2026-10-27
Сербийн оюутнууд Александр Вучичийн эрх мэдлийг ганхуулав
2026-10-27
Монгол Улс, Беларусь Улсын Ерөнхийлөгч нар хэлэлцээний дүнгээр мэдээлэл хийлээ
2026-10-27
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийг Беларусь Улсын Ерөнхийлөгч А.Г.Лукашенко албан ёсоор угтаж авлаа
2026-10-27
Дайчдын дурсгалд зориулсан Мөнхийн галд хүндэтгэл үзүүлж, цэцэг өргөлөө
2026-10-25
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Бүгд Найрамдах Беларусь Улсад төрийн айлчлал хийхээр хүрэлцэн ирлээ
2026-10-25
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Хиетаниеми цогцолборт цэцэг өргөлөө
2026-10-24
Хельсинки хотноо Финланд-Монголын бизнес форум боллоо
2026-10-24
НИЙГМИЙН БОЛОН СУУРЬ ДЭД БҮТЦИЙН ТУЛГАМДАЖ БУЙ АСУУДЛЫГ ШИЙДВЭРЛЭХ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ТӨСЛИЙГ ЭРГҮҮЛЭН ТАТАХААР ТОГТЛОО
2026-10-23
Монгол, Германы шинжлэх ухааны өдөрлөгийг Берлин хотноо зохион байгууллаа
2026-10-22
МОНГОЛ УЛСЫН ТЭРГҮҮН ШАДАР САЙД Ж.ЭНХБАЯР ШХАБ-ЫН ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ТЭРГҮҮН НАРЫН ЗӨВЛӨЛИЙН ӨРГӨТГӨСӨН ХУРАЛДААНД ОРОЛЦЛОО
2026-10-21
УИХ-ын гишүүн А.Ариунзаяагийн ажлын тайлан
2026-10-21
ХЗБХ: “Хөдөөгийн охид, эмэгтэйчүүдэд тулгамдаж буй асуудал, жендэрийн тэгш байдлыг хангахад чиглэсэн бодлогын шийдэл боловсруулах талаарх санал солилцох” хэлэлцүүлэг зохион байгуулав
2026-10-21
Чингис хаан ба монголчуудын ертөнц” үзэсгэлэнг Берлин хотноо нээлээ
2026-10-21
МӨНГӨГҮЙ ГЭДЭГ НЭМҮТ ХЭВЛЭЛҮҮДЭД ХЭДЭН АРВАН САЯ ТӨГРӨГ ШИЛЖҮҮЛЖЭЭ
2026-10-20
Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжлээ
2026-10-20
Францын жагсаалын улмаас нэг хүн амиа алдаж, 2.400 орчим хүн баривчлагдаад байна
2026-10-20
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх ХБНГУ-д төрийн айлчлал хийхээр хүрэлцэн ирлээ
2026-10-20
Тэргүүн Шадар сайд Ж.Энхбаяр Ерөнхий сайдыг төлөөлөн ШХАБ-ын гишүүн орнуудын ЗГ-ын тэргүүн нарын хуралдаанд оролцож байна
2026-10-19
Э.Макрон: Францад хүчирхийлэл, эмх замбараагүй байдалд орон зай байх ёсгүй
2026-10-19
Хууль батлахын тулд хууль зөрчиж болох уу?
2026-10-15
Тамхины зах зээл контрабандруу шилжинэ
2026-10-15
ҮНЭР, АМТ, ГААТАЙ ТАМХИ МОНГОЛЫН ЗАХ ЗЭЭЛЭЭС ҮНЭХЭЭР АЛГА БОЛОХ УУ?
2026-10-14
ОРОН СУУЦНЫ МЭДЭЭЛЛИЙГ QR КОДООР БҮРТГЭЛЖҮҮЛЖ, ИРГЭДИЙГ ЗАЛИЛАНГИЙН ГЭМТ ХЭРГЭЭС УРЬДЧИЛАН СЭРГИЙЛНЭ
2026-10-14
АШИГ СОНИРХЛЫН ЗӨРЧИЛД ХАМААРАХ 168 ГОМДОЛ, МЭДЭЭЛЛИЙГ ХЯНАН ШАЛГАВ
2026-10-14
ЭНЭТХЭГТ СОНГОГЧДЫН БҮРТГЭЛТЭЙ ХОЛБООТОЙ МАРГААН ХУРЦДАВ
2026-10-14
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ У.ХҮРЭЛСҮХ ХБНГУ-ЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН УРИЛГААР ТӨРИЙН АЙЛЧЛАЛ ХИЙНЭ
2026-10-14
Р.СЭДДОРЖ: ТАВАНТОЛГОЙ ДЦС-ЫГ БАРИХАД ЯАРАХГҮЙ БАЙГААД ХАРАМСАЖ ЯВДАГ
2026-10-14
ЕРӨНХИЙ САЙД Н.УЧРАЛ "ОЮУ ТОЛГОЙ'-Н НОГДОЛ АШГАА ОЛОН ТҮМЭНДЭЭ ЗОРИУЛАХ САНАЛАА ТАНИЛЦУУЛЛАА
2026-10-14
ДЭЛХИЙН ЭМЭГТЭЙ ПАРЛАМЕНТЧДЫН ЧУУЛГА УУЛЗАЛТ ӨНДӨРЛӨЛӨӨ
2026-10-14
ЗӨВШӨӨРӨЛ, МЭДЭГДЛИЙН ХУУЛИЙН ХЭРЭГЖИЛТИЙГ ХАНГАЖ АЖИЛЛААГҮЙ ЭРХ БҮХИЙ АЛБАН ТУШААЛТАНД ХАРИУЦЛАГА ТООЦНО
2026-10-14
“ОЮУ ТОЛГОЙ”-Н НОГДОЛ АШГИЙГ ХЭРХЭН ЗАРЦУУЛАХ ТАЛААР ИРГЭДИЙН САНАЛЫГ АВЧ ЭХЭЛЛЭЭ
2026-10-14
ОУВС: ДЭЛХИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ 2026 ОНД 3.1 ХУВИАР ӨСӨХ ТӨЛӨВТЭЙ БАЙНА
2026-10-13
ХЭРЭГ БҮРТГЭЛТИЙН 2 ХЭРЭГТ 10 ОБЪЕКТОД НЭГЖЛЭГИЙН АЖИЛЛАГАА ЯВУУЛАВ
2026-10-13
ГАМШГИЙН ЭРСДЭЛИЙГ БУУРУУЛАХ ОЛОН УЛСЫН ӨДӨР ТОХИОЖ БАЙНА
2026-10-13
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ У.ХҮРЭЛСҮХ ДОРНОГОВЬ АЙМГИЙН ИРГЭДТЭЙ УУЛЗАВ
2026-10-13
“ДАКАР-2026” ЗАЛУУЧУУДЫН ОЛИМПЫН НААДАМД МОНГОЛ УЛСААС 10 ТАМИРЧИН ӨРСӨЛДӨНӨ
2026-10-13
УМАРД СОЛОНГОС БАЛЛИСТИК ПУУЖИН ХАРВАВ
2026-10-12
